"Biết chừng nào con cá ra khỏi vực
Biết chừng nào hết khổ cực thân em?"

Mình bất giác nghĩ đến câu ca dao này sau khi xem xong Vợ Ba. Từ xưa đến nay, đã biết bao tác phẩm điện ảnh khắc họa thân phận của người phụ nữ Việt, rằng họ yếu đuối, rằng họ nghèo đói, rằng họ cũng biết đứng lên mà đấu tranh. Nhưng Vợ Ba lại rất khác. Nó đi ngược lại với tất cả những định kiến về sự khổ, sự khó, và sự gan mà xã hội vẫn thường áp đặt lên phụ nữ. Bộ phim này chứa đựng rất nhiều tư duy điện ảnh mới lạ mà chúng ta chưa từng thấy trên thị trường khoảng 10 năm trở lại đây, kể từ khi Cánh Đồng Bất Tận hay Áo Lụa Hà Đông làm mưa làm gió. Bên cạnh đó, chất thơ hiện hữu trong từng khung hình, đem đến cho người xem một nước Việt tuy sơ khai nhưng lại đẹp đến nao lòng.

Hàng loạt những uẩn ức về thân phận đàn bà thời phong kiến được khắc họa rõ nét nhưng cũng rất ý tứ. Đó là cái quyền "năm thê bảy thiếp" của người đàn ông, có vợ cả, vợ hai nhưng vẫn lấy thêm vợ ba để đẻ được con trai nối dõi, còn phụ nữ thì "tam tòng tứ đức". Đó là nạn tảo hôn, là ánh mắt ngơ ngác nhìn cái gì cũng thấy lạ lẫm của Mây - một đứa trẻ 13 tuổi vào ngày cưới của mình. Đó là sự chấp nhận nhưng cũng đầy tiếc nuối của mợ Xuân khi hết uống thuốc, rồi đến cầu nguyện mà mợ vẫn chỉ cho ra được 3 con vịt giời. Mợ vẫn yêu thương 3 đứa con gái mình dứt ruột đẻ ra, nhưng một phần nào đó trong tâm khảm, khi nhìn vào chiếc bụng bầu đang lớn dần lên của Mây, mắt mợ sáng lên và ánh đầy hi vọng. Mặc dù nhân vật chính của phim là Mây, nhưng uẩn ức và ám ảnh nhất đối với mình, vẫn là sự kết thúc của Tuyết, vợ con trai cả ông Hùng. Tuyết được gả về đây khi không hề biết mặt chồng sắp cưới, và thậm chí, anh còn chối bỏ cô bởi duy nhất trong lòng anh chỉ có Xuân mà thôi. Khi bị nhà chồng trả về, Tuyết còn bị chối bỏ bởi chính cha đẻ của mình. Cuối cùng, cô thắt cổ tự vẫn để chôn vùi nỗi nhục "không biết làm cho chồng yêu mình". Hình ảnh con ngài đen bỗng dựng đậu lên trên xác của Tuyết lúc Mây đến thăm thật đầy ẩn ý.

Điểm nhấn của phim có lẽ là ở vài cảnh mà mọi người cho là "nóng". Nhưng thật ra, đó là những hình ảnh miêu tả tình dục rất đẹp và đầy ẩn dụ, chứ không hề gợi dục chút nào. Thí dụ như để khắc họa lần đầu của Mây với chồng, Vợ Ba tập trung vào nét biểu cảm đầy thảng thốt và đau đớn của Mây trên khuôn mặt, chứ không hề đả động gì từ phần bụng trở xuống. Như vậy thử hỏi, cảnh đó "nóng" ở chỗ nào? Kể cả khi bà Hà âu yếm với chồng cũng vậy, bà ở trên quay lưng lại, còn bên kia chồng vẫn phì phà ống tẩu. Một cảnh nữa cũng siêu ám ảnh, đó là giây phút sinh nở của Mây. Đạo diễn không tập trung quá nhiều trên bàn hộ sinh, mà thay vào đó lại cho máy quay lia đến cảnh Mây đi lạc trong một hang động, cơ thể cô bị nhấn chìm dưới dòng nước vô định. Thực sự chi tiết đó rất đẹp, hay nói đúng hơn là quá tuyệt vời.

Nỗi đau của người phụ nữ dưới chế độ cũ cũng được khắc họa đầy day dứt qua 2 chi tiết. Đầu tiên là hình ảnh con tằm nhả tơ xuất hiện rất nhiều xuyên suốt 96 phút chiếu, tượng trưng cho kiếp đời của một người đàn bà chỉ quẩn quanh trong cái kén chật chội, khi nhả hết tơ cũng là lúc kết thúc cuộc đời. Nữa, chi tiết cuối phim, khi Mây quyết định ngắt lá ngón cho đứa con còn đang đỏ hỏn, cho thấy cái ý niệm "con trai nối dõi" đã ăn vào tiềm thức, trở thành một nỗi ám ảnh sống còn.

Thủ pháp làm phim cũng nên được khen ngợi. Mình rất thích mỗi khi máy quay zoom out một khung cảnh rộng lớn, và hình ảnh người phụ nữ hiện lên rất nhỏ bé. Đó thật sự là những khung hình biết nói, thật tĩnh nhưng cũng thật đau.

Vợ Ba là một tuyệt tác điện ảnh, nói không ngoa là như vậy. Đối với một đứa mà cả tuổi thơ gắn liền với nỗi đau của Chinh Phụ Ngâm và Truyện Kiều như mình, thì phim như một vết cứa khiến mình thức tỉnh khỏi thực tại, để nhận ra rằng xã hội này được hình thành và vận hành từ những định kiến nào. Vợ Ba, xứng đáng nhận 9/10.
Link phim Vợ Ba dành cho những bạn nào chưa được thưởng thức https://phimnhe.net/nguoi-vo-ba-the-third-wife/
Nguồn FB